:: The Solar System ::

This part is only available in Polish version.


[ Słońce | Merkury | Wenus | Ziemia | Księżyc | Mars | Jowisz | Saturn | Uran | Neptun | Pluton ]
[ Planetoidy | Komety ]

:: PLANETOIDY ::

 Planetoida (numer)Wartość
 Wielka półoś [AU]Vesta (4)2.362
Juno (3)2.668
Ceres (1)2.768
Pallas (2)2.772
 MimośródVesta (4)0.089
Juno (3)0.258
Ceres (1)0.768
Pallas (2)0.234
 Okres obiegu [lata]Vesta (4)3.630
Juno (3)4.370
Ceres (1)4.605
Pallas (2)4.615
 Nachylenie orbity do pł. ekliptyki [°]Vesta (4)7.1
Juno (3)13.0
Ceres (1)10.6
Pallas (2)34.8
 Okres obrotu dookoła wł. osiVesta (4)5h 21m
Juno (3)7h 13m
Ceres (1)9h 05m
Pallas (2)7h 49m
 Promień [km]Vesta (4)265
Juno (3)130
Ceres (1)466
Pallas (2)270
 Maksymalna jasność (z Ziemi) [mag]Vesta (4)5.9
Juno (3)7.0
Ceres (1)7.0
Pallas (2)6.7
 Rok odkryciaVesta (4)1807
Juno (3)1804
Ceres (1)1801
Pallas (2)1802

:: PLANETOIDY - Opis ::

     Pierwszą planetoidę odkryto w 1801 roku, dostała ona nazwę Ceres - dotąd odkryto już tysiące takich obiektów. Planetoidy krążą wokół Słońca między orbitami Marsa a Jowisza, choć niektóre z nich przecinają orbitę Ziemi (Toutatis), a niektóre krążą prawie po orbicie Jowisza (Trojańczycy i Grecy). Planetoidy nie są z reguły duże - ale niektóre takie jak Ceres (1025 km śr.), Pallas (565km), Westa (533 km) są już jak małe planetki.

     Jak dotąd tylko 2 sondy kosmiczne zbliżyły się do planetoid na wystarczającą do ich zbadania odległość - były to Galileo i NEAR (Near Earth Asteroid Randezvous). Zbadanymi asteroidami były: Gaspra, Ida, Matylda i Eros. Oprócz tego sonda Cassini podczas swojej wyprawy do Saturna przeleciała w pobliżu planetoidy Mazurski [2685] (która zbliża się do Ziemi na maks. 1,3 AU). Inne dokładniej znane planetoidy zostały zbadane z Ziemi - Toutatis, Kastalia, Westa.

     Planetoidy zbadane przez Galileo podczas jego podróży do Jowisza:
  • Gaspra [951]: była pierwszą planetoidą do jakiej udało się zbliżyć sondzie Galileo w 1991 r. Gaspra stała się obiektem spekulacji, czy widoczne na jej powierzchni nieregularne kratery (chodzi o te największe) są odłupaniami od większej bryły czy normalnymi kraterami uformowanymi w taki sposób z powodu małej, nieregularnej siły grawitacji asteroidy. Gaspra ma rozmiary: 19 x 12 x 11 km, jej gęstość nie została określona, okres obrotu wokół własnej osi wynosi 7.04 godziny. Jest to planetoida pasa głównego (z rodziny Flory), typu S - czyli jest jedną z bliższych Ziemi planetoid.
  • Ida [243]: po dwóch latach po odwiedzeniu Gaspry sonda Galileo dotarła do Idy (planetoida pasa głównego, z rodziny Koronis, typu S). Ida okazała się bardziej zadziwiająca niż przypuszczano - odkryto krążący wokół niej księżyc - Daktyl (średnica 1.4 km). Dzięki temu poznano masę planetoidy i można było wyliczyć gęstość. Rozmiary Idy wynoszą: 56 x 24 x 21 km, a gęstość 2.5 g/cm3. Gęstość jest bardzo mała więc Ida musi mieć porowatą strukturę lub mieć odmienny skład od innych planetoid. Nie wiadomo jednak skąd wziął się Daktyl - niektórzy uważają, że powstał z nagromadzenia materiału wyrzucanego z Idy podczas zderzeń z innymi asteroidami, inni uważają, że Ida i Daktyl powstały jako para. Okres obrotu Idy wynosi 4.63 godziny.


     Planetoidy zbadane przez NEAR Shoemaker:
  • Matylda [253]: podczas podróży do Erosa sonda NEAR przeleciała w pobliżu Matyldy - planetoidy pasa głównego typu C (bardziej oddalonej od Słońca). Matylda jest sferoidą ciemniejszą niż węgiel, jest także największą i najwolniej obracającą się planetoidą z dotychczas odwiedzonych (66 x 48 x 46 km, gęstość 13 g/cm3, okres obrotu: 17.4 godz.). Masę wyliczono dzięki nieznacznemu odchyleniu trajektorii sondy NEAR. Kratery Matyldy są bardzo duże bez wyraŸnych krawędzi, ani zwałów odrzuconej materii, nie można też określić, który krater powstał wcześniej, a który póŸniej, ponieważ brakuje kraterów zniszczonych póŸniejszymi uderzeniami.
  • Eros [433]: Eros ma rozmiary: 33 x 13 x 13 km, jego gęstość wynosi: 2.7 g/cm3, jest to planetoida bliska Ziemi typu S, jej okres obrotu wynosi: 5.27 godzin. NEAR odkrył, że Eros nie jest litą skałą tylko zlepkiem kilku dużych kawałków skalnych. Powierzchnia planetoidy poprzecinana jest licznymi uskokami i skarpami. Największą strukturą na jego powierzchni jest gładkie wyżłobienie, gdzie brakuje kraterów. Dzięki sondzie NEAR, która weszła na niską orbitę wokół Erosa dowiedziano się nowych rzeczy na temat budowy planetoid. Szybko obracający się nieregularny obiekt powoduje, że orbita sondy jest prawie eliptyczna, odchylenie od tej standardowej orbity pozwoliło na poznanie rozkładu masy w planetoidzie. Kamery rejestrowały obrazy o bardzo wysokiej rozdzielczości, tak że widać nawet szczegóły kilku metrowej średnicy. Dzięki spektrometrom można było określić skład chemiczny minerałów, a magnetometr poszukiwał pierwotnego pola magnetycznego. Badano także stopień odbijania światła przez powierzchnię Erosa - dzięki któremu można też określić rodzaj skał (obraz po prawej). Wynikiem tych prac jest wiele map jego powierzchni.



:: PLANETOIDY - Zdjęcia ::

Planetoida Gaspra z sondy Galileo. [36kB]
Planetoida Ida wraz ze swoim satelitš Daktylem. [9kB]
Satelita planetoidy Ida - Daktyl [4kB]
Przelatujšca blisko Ziemi planetoida Toutatis. [25kB]
Planetoida Eros z sondy NEAR-Shoemaker. [40kB]
Ostatnie, niedokończone zdjęcie z sondy NEAR-Shoemaker - 120m nad powierzchniš Erosa (kamień w górze zdjęcia ma ok. 6m długości). [24kB]
Planetoida Eros z bliska. [15kB]

Więcej zdjęć: NASA Photojournal

Opracowanie: Bartek Okonek